صفحه آرایی کتاب

صفحه آرایی کتاب

یکی از اصول مهم برای تدوین و چاپ کتاب و از جمله مراحل آماده سازی برای چاپ نهایی صفحه آرایی آن است. کتابی که به شیوه صحیح و اصولی صفحه آرایی شده باشد لذت خواننده را در حین مطالعه چند برابر می کند.

صفحه آرایی عبارت است از سلسله مراحلی که سبب می شود کتاب در یک چارچوب متناسب با موضوع و مخاطب قرار گیرد و از مقاله یا سایر متون تمیز داده شود.

اگر بخواهیم به صورت خلاصه بیان کنیم، در صفحه آرایی اجزای یک کتاب در آن درج می شوند ( مثل سر صفحه که شامل شماره و عنوان صفحه است.) شکل ها، نمودار ها و جداول به شیوه درست و متناسب با متن قرار داده می شوند. فاصله و اندازه قسمت های مختلف متن طبق اصول تنظیم می گردند و ... .

اولین اصل صفحه آرایی انتخاب قطع یا همان ابعاد کتاب است. استانداردهای مختلفی برای کتب در نظر گرفته شده است که با توجه به نوع کتاب انتخاب می شود. معمولا قطع کتاب های رمان و شعر رقعی و قطع کتاب دانشگاهی و آموزشی وزیری انتخاب می شود.

سایز کتاب در قطع رقعی 14.5 * 21 و در قطع وزیری 17.5*25 است.

حال به ترتیب اصول صفحه آرایی را ذکر می کنیم:

اولین وظیفه صفحه آرا انتخاب فونت مناسب است که در مقالات پیشین درباره آن بحث شد.

سپس وی باید سایز صفحات را تنظیم کند. یعنی اندازه حاشیه ها از بالا و پائین و چپ و راست تنظیم گردند. معمولا در قطع های رقعی فاصله از هر طرف 2 سانتی متر و در قطع های وزیری 2/2 سانتی متر می باشد. فاصله خطوط نیز باید تنظیم شود که در معمولا 1.5 در نظر گرفته می شود تا چشم خواننده در هنگام مطالعه خسته و آزرده نشود.

در این مرحله پارگراف ها نیز باید تنظیم شوند. به این معنا که فاصله شروع اولین خط از حاشیه، فاصله بین خطوط و فاصله خط انتهایی با حاشیه و همچنین فاصله پارگراف ها از یکدیگر نیز تنظیم می گردند.

مرحله ی بعدی شماره گذاری صفحات است. شماره گذاری کتاب بدین صورت است که صفحه 1، صفحه اول کتاب است یعنی صفحه ای که باید بسم ا... در آن قرار گیرد. سپس دو صفحه (یک برگ) بعد از آن سفید است . صفحه 3 مخصوص قرار گرفتن عنوان کتاب، نام نویسنده یا مترجم و ... است. صفحه 4 مختص فیپا و شناسنامه کتاب است که توسط ناشر تهیه می شود و ویراستار آن را خالی می گذارد. صفحات بعدی شامل صفحه تقدیم نویسنده، فهرست و … می باشد که معمولا ویراستار برای شماره گذاری آن ها از روشی متفاوت با شماره گذاری صفحات استفاده می کند. مثلا اگر متن با عدد شماره گذاری شود، این صفحات را با حروف ( الف، ب ، ج و ...) شماره گذاری می کند. سپس صفحه اول متن کتاب را از آخرین شماره شروع می کند. مثلا اگر آخرین صفحه با حرف "د" شماره گذاری شده باشد، اولین صفحه متن، صفحه 5 خواهد بود.

طراحی سرصفحه نیز در صفحه آرایی انجام می شود. همانطور که در کتب مختلف دیده می شود بالای صفحات نام کتاب و نام فصل یا نویسنده عنوان می شود. در بالای صفحات کتاب معمولا اسم کتاب و نویسنده یا سر فصل ها زده می شود. که در صفحات زوج باید اسم کتاب و در صفحات فرد اسم نویسنده یا فصل های مربوطه ذکر شود.

اگر قرار باشد فصل های مختلف سرصفحه های متفاوتی داشته باشند از سشن بندی (که از اصول نرم افزار ورد است) استفاده می شود.

امروزه صفحه آرایی توسط نرم افزارهای مختلفی مثل این دیزاین یا ورد انجام می شود که البته ورد نرم افزار ساده تر و رایج تری می باشد. صفحه آرا با تسلط کامل بر نرم افزار ورد صفحه آرایی را انجام می دهد.